Quy tắc ngữ pháp tiếng Trung: 8 nguyên tắc cốt lõi cho người mới bắt đầu

Ngữ pháp tiếng Trung có tiếng là khó, nhưng ở một số khía cạnh thì nó đơn giản hơn hầu hết các ngôn ngữ châu Âu: không có biến đổi động từ, không có số nhiều, không có giới tính ngữ pháp. Thách thức là các quy tắc khác với tiếng Anh, chứ không phải khó hơn. 8 quy tắc ngữ pháp này bao phủ hầu hết mọi thứ bạn cần cho các câu ở trình độ người mới bắt đầu.

Tại sao ngữ pháp tiếng Trung lại cảm thấy khác biệt

Nếu bạn đến từ tiếng Anh hoặc một ngôn ngữ châu Âu, tin tốt là động từ tiếng Trung không bao giờ thay đổi hình thức: không có "-ed", "-ing", "-s", không có thì quá khứ bất quy tắc, không có hòa hợp chủ ngữ - động từ. Cùng một từ 吃 (chī, "ăn") hoạt động cho "Tôi ăn", "anh ấy ăn", "họ đã ăn", và "chúng ta sẽ ăn".

Điều thay đổi thay vào đó là thứ tự từ và những từ ngữ pháp nhỏ gọi là hạt (了, 的, 吗, 呢, 在...). Học 8 mẫu dưới đây và bạn có thể xây dựng một loạt các câu đúng từ vốn từ mà bạn đã biết.

Tin tốt: Một khi bạn nội hóa 8 mẫu này, việc thêm vốn từ mới trở nên dễ dàng hơn nhiều, vì bạn đã biết vị trí của từ mới trong một câu.

8 Quy tắc Ngữ pháp Cốt lõi

  1. Thứ tự từ: Chủ ngữ + Thời gian/Nơi chốn + Động từ + Tân ngữ - Tiếng Trung chủ yếu là Chủ ngữ - Động từ - Tân ngữ, giống tiếng Anh. Sự khác biệt lớn: các biểu thức thời gian và nơi chốn đi trước động từ, không phải sau.
    我喝茶。 - Wǒ hē chá. - Tôi uống trà.
    我今天在家喝茶。 - Wǒ jīntiān zài jiā hē chá. - Hôm nay tôi uống trà ở nhà. (S + thời gian + nơi chốn + V + O)
  2. Phủ định: 不 (bù) so với 没 / 没有 (méi / méiyǒu) - Sử dụng 不 để phủ định hầu hết động từ và tính từ. Sử dụng 没 (hoặc 没有) để phủ định 有 "có", và để nói một hành động trong quá khứ không xảy ra.
    我不是学生。 - Wǒ bú shì xuésheng. - Tôi không phải là sinh viên.
    我没有钱。 - Wǒ méiyǒu qián. - Tôi không có tiền.
    我昨天没去。 - Wǒ zuótiān méi qù. - Tôi không đi hôm qua.
  3. Hình thành câu hỏi: 吗 và từ nghi vấn - Thêm 吗 vào cuối một phát biểu cho câu hỏi có/không; thứ tự từ vẫn giữ nguyên. Các từ nghi vấn như 什么 (gì), 谁 (ai), 哪儿 (ở đâu), và 为什么 (tại sao) vẫn giữ đúng vị trí mà câu trả lời sẽ đi.
    你是学生吗? - Nǐ shì xuésheng ma? - Bạn có phải là sinh viên không?
    你叫什么名字? - Nǐ jiào shénme míngzi? - Tên của bạn là gì? (tạm dịch: "Bạn được gọi tên gì?")
    他在哪儿? - Tā zài nǎr? - Anh ấy ở đâu?
  4. Hạt 了 (le): hoàn thành và thay đổi - 了 thường đánh dấu rằng một hành động đã hoàn thành hoặc một tình huống đã thay đổi. Nó không phải là một dấu hiệu "thì quá khứ" đơn giản - tập trung vào hoàn thành/thay đổi, không phải thời gian.
    我吃了。 - Wǒ chī le. - Tôi đã ăn rồi.
    天冷了。 - Tiān lěng le. - Nó đã trở nên lạnh. (thay đổi trạng thái)
  5. Hạt 的 (de): sở hữu và mô tả - 的 liên kết một từ sửa đổi với danh từ đi sau nó - giống như tiếng Anh 's, 'of', hoặc một mệnh đề quan hệ 'that/which'.
    我的书 - wǒ de shū - cuốn sách của tôi
    红色的车 - hóngsè de chē - chiếc xe màu đỏ
    我喜欢的电影 - wǒ xǐhuān de diànyǐng - phim mà tôi thích
  6. Từ đếm: số + từ đếm + danh từ - Trung Quốc yêu cầu một từ chỉ số lượng (classifier) nằm giữa một số và danh từ mà nó đếm - tương tự như 'một tờ giấy', nhưng bắt buộc cho mọi danh từ.
    一个人 - yí gè rén - một người (个 = từ chỉ số lượng mục đích chung)
    两本书 - liǎng běn shū - hai cuốn sách (本 = dành cho các vật có bìa)
    三杯茶 - sān bēi chá - ba cốc trà (杯 = dành cho cốc/chén)
  7. 是 (shì) dùng cho danh từ - tính từ không cần nó - Dùng 是 + danh từ để nói một cái gì đó là gì. Đối với tính từ, hãy dùng 很 (hěn) hoặc một từ chỉ mức độ khác trực tiếp. Đặt 是 (shì) trước tính từ là một lỗi rất phổ biến của người mới bắt đầu.
    我是老师。 - Wǒ shì lǎoshī. - Tôi là một giáo viên. (是 + danh từ)
    我很高。 - Wǒ hěn gāo. - Tôi cao. (很 + tính từ - không dùng 是!)
    ❌ 我是高。 - Sai: đừng dùng 是 trước tính từ.
  8. 在 (zài): vị trí và các hành động đang diễn ra - 在 đánh dấu vị trí của một cái gì đó. 在 + động từ (thường kèm 呢 ở cuối) đánh dấu một hành động đang diễn ra ngay lúc này.
    书在桌子上。 - Shū zài zhuōzi shàng. - Cuốn sách đang ở trên bàn.
    我在吃饭呢。 - Wǒ zài chīfàn ne. - Tôi đang ăn ngay lúc này.

Cách thực hành ngữ pháp

  1. Viết ví dụ của riêng bạn cho mỗi quy tắc - Đừng chỉ đọc các ví dụ ở trên - thay thế danh từ và động từ bằng các từ trong cuộc sống của riêng bạn. "我的书" trở thành "我的手机" (điện thoại của tôi), "我的猫" (con mèo của tôi), và cứ thế.
  2. Đọc to các câu - Ngữ pháp chỉ sống trên giấy sẽ không chuyển sang hội thoại. Đọc to mỗi câu ví dụ, chú ý đến thanh điệu. Âm thanh phát lại của HanziBook giúp bạn kiểm tra phát âm của mình so với người bản xứ.
  3. Chú ý các mẫu khi bạn đọc hoặc nghe - Một khi bạn biết 8 quy tắc này, bạn sẽ bắt đầu nhìn thấy chúng ở mọi nơi: trong hội thoại bài học, bài hát và chương trình truyền hình. Mỗi lần bạn nhận ra một mẫu "trong tự nhiên", nó sẽ trở nên tự động hơn một chút.
  4. Xây dựng vốn từ phù hợp với các mẫu - Các hướng dẫn từ vựng HSK1 và HSK2 của chúng tôi được tổ chức theo danh mục, điều này khiến chúng trở nên tiện lợi để xây dựng các câu ví dụ sử dụng các mẫu trên trang này.

Ngữ pháp trung cấp (HSK3+) → · Số Tiếng Trung → · Chào hỏi tiếng Trung → · Màu sắc trong tiếng Trung → · Thứ tự nét chữ Hán →